DUDAK VE KULAK İZLERİNİN ADLİ BİLİMLERDEKİ YERİ

KULAK İZİNDEN KİMLİKLENDİRME:

Polisiye alanda suçluların belirlenmesinde en çok başvurulan yöntemlerden biri şüphesiz ki parmak izinden kimlik tayinidir. Fakat bu tespit için tek bir yöntemin kullanılması yerine birden fazla yöntemin uygulanmasında fayda vardır çünkü elde edilen bulguların aynı zamanda bir diğerini destekleyici nitelikte kullanılması, suçlunun belirlenmesinde hatta olası mağduriyetlerin yok edilmesinde çok önemlidir. Bu sebeple kulak izi her geçen gün büyük önem kazanmaktadır.

Parmak izi, her ne kadar kuvvetli bir yere sahip olsa da olay yeri incelemelerinde yaklaşım sadece parmak izi tespiti üzerine olmamalıdır. Faili bulmaya yönelik her türlü bulguya odaklanılmalıdır. Son dönemlerde kulak izinin de tıpkı parmak izi gibi eşsiz ve her bireye özel olduğu yönünde düşünceler öne çıkmaktadır. İlgili inceleme ve araştırmalar yoğunlaşmıştır. Belirtilenlere göre herkesin kulağının özellikleri farklıdır ve bu ölçüler belirlenebilmektedir.

KULAĞIN ÖZELLİKLERİ HAKKINDA:

Kulak yapısı ve buna bağlı olarak özellikleri her insanda farklılık göstermektedir. Bu nedenle bireylerin biyometrik özellikleri gibi kullanılmaktadır. İnsanlar yaş aldıkça kulaklarında büyümeler meydana gelir. Buna karşın kulağın bölgeleri arasındaki oran her daim aynıdır. Bu organ çok çeşitli özelliklere sahiptir. Bundan dolayı adli olaylarda kimlik tespitinde ve biyometrik araştırmalarda giderek daha önemli bir hale gelmektedir.

Yukarıdaki şekilde kulak izi için belirlenen özellikler gösterilmiştir ve bu özellikler uluslar arası alanda kabul görmüştür. Bunlar mukayese yapılabilmesi için kullanılan temel esaslardır.

OLAY YERİNDEN ALINAN KULAK İZİNDEN NASIL VERİLER ELDE EDİLMEKTEDİR?

Kulak izleri çoğu zaman, suç işleme fikrini akla getirerek bu düşünceyle bir yeri dinlemek amacıyla düz bir yüzeye ( cam, kapı, pencere vs. ) kulaklarını dayamaları sonucunda oluşan izlerdir. Dolayısıyla bu izler için özellikle kapı, pencere gibi yerlere bakılmalıdır. Kişiye özgü özelliklerin belirlenmesi için önemlidir. Eğer kulağın tam olarak biçimini ifade eden bir resim elde edilebilirse bununla birçok veri de elde edildiği görülmektedir. Örneğin bir pencere üzerinden alınan kulak izi ile aynı zamanda ilgili şahsın boyu hakkında da gerçeğe çok yakın bilgi alınabildiği saptanmıştır. Dolayısıyla ihmal edilmemesi beklenen bulgulardır.

KULAK İZİ MUKAYESESİ YAPILIRKEN DİKKAT EDİLEN HUSUSLAR NELERDİR?

Doğrudan veri tabanından mukayese edilemiyorlar. çünkü bununla ilgili herhangi bir arşiv bulunmamaktadır. Pek çok ülkede konuyla ilgili çalışmaların netlik kazanmaması buna sebep olarak gösterilebilir. Peki o zaman kimliklendirme çalışmaları nasıl yapılmaktadır? Şüphelilerden alınan kulak izleri, olay mahallinden alınan izler ile karşılaştırılır. Şüphelilerden alınan iz alınırken her iki kulak da cam yüzeye bastırılır. Fakat kritik bir nokta vardır ki o da şudur: olay yerinden alınan izlerin ne şekilde bırakıldığı tam olarak bilinemez. Bundan dolayı örnekler üç şekilde alınmaktadır:

  • Normal şekilde bastırılarak
  • Yumuşak şekilde bastırılarak
  • Sert şekilde bastırılarak

Bu şekilde mağduriyetleri minimuma indirmek amaçlanmaktadır. Bir diğer dikkat edilmesi gereken nokta da yüzeyden sadece kulak izini almayıp onun çevresini de kapsayacak biçimde geniş bir inceleme yapılması gerektiğidir. Failin, kulağını yüzeye dayadığı sırada çene ve yanak gibi bazı bölgelerin de temas edebileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Çünkü bu bölgelerde kişinin ayırt edici fiziksel özellikleri hakkında ( küpe, ben , yara, kesik vs. ) bilgi edinilmesi olasıdır.

KULAK İZİ İLK KEZ NE ZAMAN DELİL OLARAK ÖNE SÜRÜLMÜŞTÜR?

Kulak izi, Türkiye’de ilk kez 2004’ün ekim ayında bir soruşturmada mahkemeye kanıt olarak sunulmuştur. Bu soruşturma Bursa’da bir hırsızlık soruşturmasıydı. Gazetelerde belirtilenlere göre, olay mahallinde şüpheli kişinin evde birisi olup olmadığını dinleyebilmek için kapıya dayadığı kulağının izinden başka herhangi bir delil bulunmamıştır.

Şüpheli yakalandıktan sonra bir karşılaştırma yapma imkanı doğmuştur. Üç ay öncesinde olay mahallinden elde edilen kulak iziyle, yakalandıktan sonra şüphelinin kulağından alınan kulak izi karşılaştırılmıştır. Bunun sonucunda da aynı oldukları ortaya çıkmıştır. Artık gazetelerde, kulak izi incelemelerinin polis okullarında okutulacağı yönünde yazılar da yer alamaya başlamıştır. Hatta yayınlanan bir yönetmeliğe göre, sanığın ya da şüphelinin kimliğinin tespit edilebilmesi için gerektiğinde dudak ve kulak gibi organların bıraktığı izler kayda alınacaktır, bununla birlikte soruşturmanın dosyasına da girebilecekti. Buradan anlaşılacağı üzere yönetmeliği oluşturanlar, elde edilen bu izleri, aynen bir parmak izi gibi biyometrik olarak kabul etmiştir. Yani ölçülebilir ve istatistiksel olarak incelenebilir özellikte bir biyolojik veri olarak görmüşlerdir. Peki bu ne kadar doğru?

KULAK İZİ GÜVENİLİR MİDİR?

Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre, belli başlı istisnalar hariç olmak üzere, üst sınırı iki yıl ya da daha fazla hapis cezası gerektiren bir suç işlenmesi halinde kimliğin belirlenmesine ilişkin elde edilen bütün verilerin arşivlenmesine izin verilmektedir. Dolayısıyla dudak ve kulak izleri de tıpkı parmak izleri gibi arşivlenebilecekti.

Genel görüşe göre, uygun bir biçimde alınıp karşılaştırılan parmak izlerinin kanıt olarak kullanılıp arşivlenmesinde bir sorun görülmemektedir. Ancak kulak ya da dudak iziyle şüphelilerden alınan izlerin karşılaştırılıp arşivlenmesi konusu geniş bir kesim tarafından kabul görmemiştir. Çünkü kulak iziyle ömür boyu hapse çarptırıldıktan tam 7 yıl sonra serbest kalan Mark Dallagher olayı gibi büyük hata içeren bir örnek bulunmaktadır.

Kısaca değinmek gerekirse, 1998 Aralık’ta İngiliz Mark Dallagher, Leeds Kraliyet Mahkemesi tarafından, 94 yaşında olan sağır ve sakat Dorothy Wood’u yastıkla boğarak öldürmek suçundan ömür boyu hapse mahkum edilmiştir. İddianamede belirtilenlere göre, katil 94 yaşındaki kadına ait evin giriş katında bulunan 3 hafta gibi bir süredir silinmeyen pencere camına kulağını dayayıp dinlemiş ve ardından da camı kırıp eve girmiş, yatmakta olan Dorothy Wood’u öldürmüştür. Mark Dallagher’ın kulak izlerini inceleyen Hollandalı polise göre izler kesin uymaktayken Glasgow Üniversitesi’nden bir profesöre göre de büyük ihtimalle uymaktaydı. Dosyada kulak izi haricinde herhangi bir delil ya da tanık ifadesi yer almamıştır. Mahkemede jüri Dallagher’i suçlu bularak ömür boyu hapse tabi tutmuşlardır. Temyiz başvurusu kabul edildiğinde, ikinci muhakemede savcılık kulak izinden başka hiç bir kanıt sunamamıştır. Bunun üzerine kulak izinden DNA analizi yapıldığında sonuç şaşırtıcı olmuştur çünkü iz Mark’a ait çıkmamıştı. Ancak yedi yılın ardından serbest kalabilmiştir.

Amerika Birleşik Devletlerinde diğer bir cinayet davasında da kulak izi karşılaştırması yapılmıştır. Bu kez de David Wayne Kunze ömür boyu hapse mahkum edilen kişidir. Fakat buna rağmen ceza evinde uzun süre kalmadı. Washington Temyiz Mahkemesi, bilimsel bir temele dayanmaması nedeniyle ve hatta mesleğin uzman kişileri arasında kabul görmediği için mahkumiyet kararını bozmuştur.

KULAK İZİ KANIT OLARAK KULLANILMALI MIDIR?

Kulak üç boyutludur ve elastik bir yapıya sahiptir. Duvar veya cam benzeri düz olan bir yüzeye bastırıldığında elde edilen iz ise iki boyutludur. Bunun yanı sıra bastırmanın açısına ve şiddetine bağlı olarak iz de değişir.

İki insanın kulak yapıları, birbirlerine göre anatomik açıdan farklılık gösterir. Fakat bunların izleri rastlantısal bir biçimde birbirlerine çok benzeyebilirler.

Suç öncesinde kulağın yüzeye hangi açı ve şiddette bastırıldığı kesin olarak bilinemeyecektir. Bu sebeple şüphelilerden kulak izi alıp sağlıklı bir karşılaştırma yapmak mümkün olmayacaktır.

Bilimsel çevrelerde pek kabul görmüş bir teknik değildir. Çöp Bilim (Junk Science ) olarak da adlandıranlar mevcut. Bu yöntem pozitif identifikasyon ( bu iz kesinlikle bu kulağa ait şeklinde bir sonuca varma) yapmak için doğru değildir.

DUDAK İZİ:

Dudak izi karşılaştırılması sadece filmlerde yapılmıyor. Dudakların dış yüzeyinde bulunan girinti ve çıkıntıların oluşturduğu izlerin, yıllarca incelendikten sonra, parmak izlerine yapıldığı gibi sınıflandırılabileceği öne sürülmüştür. Öncelikle Japon polisi keiloskopi (kheio: dudak ) olarak adlandırılan bu yöntemden yararlanmaya çalışmıştır.

DUDAK İZİNDEN ELDE EDİLEN DNA’NIN KULLANIMI:

Uluslararası dergilerde yayınlanmadığı ve hatta genel bir kabul görmediği sürece bu tekniğin uygulanması sıkıntılı sonuçlar doğurabilir. O yüzden bu yönteme temkinli yaklaşılıyor.

Dudaklar, DNA bakımından düşünüldüğünde iyi bir kaynaktır. Fakat bunların izlerini karşılaştırmak yerine bunlar üzerinde DNA tiplemesi yapılmaya çalışılması daha mantıklı olacaktır. DNA’nın, dudağın, yüzeye bıraktığı izlerden elde edilmesi kolay bir olaydır. Fakat insanın vücudu üzerinde bulunan izlerin incelenmesi hala araştırmalara tabi tutulmaktadır.

BURUN İZİ SORUNSALI:

Kediler, köpekler, koyunlar gibi hayvanların burun izleri birbirinden farklıdır. Yaban hayatı koruma alanı yöneticileri bir süredir, kimlik belgelerinde burun izine de yer vermektedir. Burun izlerinin alınıp karşılaştırılması zor bir olaydır. Bu sebeple bu teknik yavaştan terk edilmektedir. Bu yöntem yerini iris görüntüsü gibi veya DNA profili gibi başka bir takım incelenebilir özelliklere bırakmaktadır.

Sohbete katılın

15 yorum

  1. Thank you so much for posting this. I have to confess that I didn’t really know about all the information contained on the ear, so it’s been a very enlightening read (even if I had to run it through a translator, so I fear that some information could have gotten lost). My knowledge of Turkish unfortunately is a bit limited

    Liked by 1 kişi

    1. Obviously earprints are not well known today. I have done a lot of research to avoid misinformation before publishing post. Thank you for your interest

      Beğen

Yorum bırakın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: